ЭхлэлЗөвлөгөөСонжооФотоСанал асуулга Дэлгүүр хэсьеБайгууллагуудБрэндүүд

Хайрыг мөнхлөх 15 дахь яруу найрагч тодорлоо

Чөлөөт цаг  | 2013 / 04 / 07

“Хайрлаж дурлахгүй байвал өөрийгөө үхсэнд тооцож болно”-Арлааны Эрдэнэ-Очир

Хайрыг мөнхлөх 15 дахь яруу найрагч тодорлоо

“Хайрын шүлгийн хаан”-ы хэлсэн энэ үгээр 15 дахь удаагийн “Цагаан уул” наадам эхэлсэн юм. Хүчээр бичигдсэн хайрын шүлэг эхний хэдэн мөрөөсөө л мэдэгддэг. Сонсоход шууд л хүйтэн, амьгүй амьсгалаар үлээх шиг санагддагсан. Хайрлаагүй хүн амьгүй, хайраас төрөөгүй үг ч амьгүй. Тиймээс зөвхөн хайраас л төрөх дулаахан, амьсгалтай, амьд үгсийг сонсож өөрийгөө ч бас уярдаг, уйлдаг, шаналдаг, шархирдаг амьд хүн гэдгээ мэдрэхээр Улаанбаатар чуулгыг би зорьсон билээ.

“...Өвлийн шөнөөр нисэх юмсан
Өнө мөнхөд
Өөрийн чинь дотор нисэх юмсан...”. Залуу яруу найрагч, 2009 оны “Цагаан уул”-ын эзэн Ч. Ууганбаярын энэ мөртийг сонсох хүртэл анхаарал минь тайзны зүг биш, үзэгчид үүдний хаалга хоёрын хооронд л савчаад байлаа. Уг нь наадам эхлээд 10 орчим залуу яруу найрагч шүлгээ хэлчихсэн байсан үе. Утсаа оролдох юм уу, хоорондоо шивнэлдээд яг л над шиг тогтож суухгүй байсан үзэгчдийг тайзан дээр гарч ирмэгцээ л тэр өөртөө татаж, хэзээний сурсанаараа танхим дүүрэн хуй салхи тавьчихаад буучихлаа. Жилийн өмнөх “Цагаан уул” дээр ч тэр ийм л байсан. Түүний анхны ном “Нимбэгэн сарны шүүс” нэртэй. Эмэгтэй хүний эрчүүдээс хүлээдэг олон үг тэнд бий дээ.

Би заримдаа их гайхдаг юм. Эрчүүдийг бид мэдрэмжгүй, бүдүүн баараг, болхи гэлцдэг атал хамгийн их нарийн мэдрэмж шаардсан ажлуудад тэднээс илүү толгой цохих нь үгүй. Хамгийн чадварлаг ахлах тогооч нар эрэгтэй байдаг. Зураачдаас алдар нэрд хүрсэний ихэнх нь эрчүүд. Эрэгтэй үсчинд л үсээ “даатгавал” би тайван байдаг. Бас бүтээлийг нь мэдэх эмэгтэй яруу найрагч, зохиолчид тун цөөхөн. Энэ удаад ч 45 найрагч II шатанд шалгаран үлдсэний 6 нь л бүсгүй хүн байлаа. Хайрыг эмэгтэй хүн л илүү мэддэг гэдэггүйсэн билүү? 2000 оноос хойш нэг ч эмэгтэй найрагчийн хүртээгүй “Цагаан уул” наадмын цомыг тэр 6-ийн аль нэг нь авчихаасай гэсэн "феминист" хор шар дотроос хатгаж байсан. Ч.Ууганбаярын “нислэг”-ээс хойш Н.Минжинсайхан, Д.Сосорбарам, Р.Улам-Оргих, Г.Баяр зэрэг миний уран бүтээлээр нь мэдэх залуу яруу найрагчдын шүлэг надад дутагдаж байсан “агаар”-ыг бага багаар өгсөөр байв.

Хайрыг дэндүү сайн мэддэгтээ ч юм уу, шүүгчид аль ч шүлгэнд онцгойлон татагдахгүй байгаа нь илт байв. Арга ч үгүй дээ, тэд бол “Болор цом”-ын эзэд болох хайрын шүлгийн мастер А.Эрдэнэ-Очир, Ж.Баяржаргал, Н.Гантулга, мөн МЗЭ-ийн шагналт ахмад яруу найрагч О.Содномпил, 2010 оны “Цагаан уул”-ын эзэн С.Начин нар байсан юм. Хайрыг бичиж чаддаг хүмүүс. Түүнийгээ ч батлан харуулах гэсэн мэт, энэ наадмын түрүүг хамгийн залуудаа авч байсан яруу найрагч С.Начин сүүлийн шат эхлэхийн өмнө үзэгчдийн дунд суугаа нэгэн бүсгүйд зориулан 2 шүлгээр тайзыг мялаасан. Омог бардамаар дурлаж үзсэн нь мэдэгдэх түүний уншсан мөртүүдээс сэтгэлд тод үлдсэн нь “Чамд ялагдах их ялалт минь”.

“...Нарыг алгаараа хаачихлаа гэж боддог шиг
Чамайг мартчихлаа гэж итгэдэг шиг
Гэнэн юм…” /Т.Саранчимэг/
***
“...Солонго гэзэг үсэнд чинь зүүгдэж эрхлээд
Солонгыг гэзэг үсэндээ зүүж эрхлээд...” /Н.Минжинсайхан/
***
“...Хайр бол
Үнсэх, үлээх хоёрын
Үл мэдэг зааг юм...” /Ч.Өсөхболд/

Сэтгэлд хүрсэн мөртүүдээс дэвтэртээ амжиж тэмдэглэсэн минь дээрх хэдээс хэтрээгүй нь харамсалтай. Шат ахих тусам шүлэгчдийн унших бүтээл чангарч, заримыг нь сонсов уу үгүй юу эрдэнэс олсон хүн шиг бичих гэсээр байтал дараагийн дахин нэг донсолгосон шүлэг эхэлж, өмнөхийг нь агаарт хийсгэчихээд байсан юм. “Чансаатай уран бүтээл нэг ч сонсогдсонгүй” гэдэг үг хамгийн залуу шүүгчийн амнаас сонсогдсон. Үнэхээр тийм ч байж мэднэ, гэхдээ л би тэндээс хавар үнэхээр ирснийг мэдэрч авсан.

Хайрын шүлгийн наадам биш, хаа нэгтэйн парти юм уу байгууллагын шинэ жилийг хөтлөхөд илүү тохирох болов уу гэмээр хоёр хөтлөгчийн хэлсэн зарим үгийг ор тас мартвал, мөнхийн сэтгэлийн билэгдэлээр овоглосон энэ наадам 15 дахь удаагаа өөлөх зүйлгүй болсон. Энэ удаагийн “Цагаан уул” хайрын шүлгээс гадна, хайрын дууны үг, мессежний төрөлд шилдгийг шалгаруулснаараа онцлогтой. “Хайрын дууны шүлэг”-ийн төрөлд Г.Сэр-Одын нэрэмжит шагналт яруу найрагч Б.Ганхүрэл түрүүлж, Н.Минжинсайхан удаалсан.

“Болор цом”-ын дараа орох томоохон наадмын шүүгчид тэр өдрийн тэргүүнийг шалгаруулахаар гараад, суудал дээрээ түр эзгүй. Энэ хооронд хөтлөгчид хайрын мессежний уралдаанаа явуулж, дуучин BX “My Love” дуугаараа найрагчдад болон үзэгчдэд хувийн зүгээсээ бэлэг барив. Сүүлийн 5-д үлдсэн найрагчдын дундаас тэргүүн байрын эзнийг таамаглаж ярилцах нь урд хойно сонсогдоно. 4 эрийн дунд ганцаархнаа урт хар гэзгээрээ үгсээ чимэглээд, эрэмгий нь аргагүй шүлэглэж зогссон, өөрийн таних залуу яруу найрагч бүсгүйгээ энэ жилийн цомыг авсан болов уу гэж би тааварлан суулаа. Шүүгчид оргил мөчийг зарлахаар тайзан дээр гарч ирээд, юуны түрүүнд өөрсдийн хайрын тухай бүтээлээсээ нэг нэгээр наадмыг мялаалаа. “Амьдрал мөнхийн зүүд минь тэнгэрийн зурсан зураг минь Алдааг нь цуглуулахад ч жаргал амтагдмаар хонгор минь...”. Ахин дахин сонсоод уйдамгүй сонгомол шүлгээ хэлчихээд, ерөнхий шүүгч Арлааны Эрдэнэ-Очир болон бусад шүүгчид шилдэгүүдийг шалгаруулав. Таамаглал минь зөв байж. Цомын эзнээр залуу уран бүтээлч Эрдэнэбаатарын Бүжинлхам тодорсон юм. Харин II, III байрыг яруу найрагч Н.Минжинсайхан, Э.Энхболд нар эзэллээ. “Цагаан уул”-ыг 1991 онд Ц.Оюундарь, 1993, 2000 онд Г.Мөнхцэцэг, 1994 онд Л.Өлзийтөгс, 1996 онд Д.Оюундэлгэр нарын эмэгтэй яруу найрагчид авч байсан билээ. Оршин буй цаг хугацаанаасаа хайрыг л түрүүлэн мөнхөлж үлдээдэг хүмүүс бол зохиолчид. “Цагаан уул” цом мөнхийн хайрыг уран бүтээлээрээ билэгдэх хүмүүст л очдог биз ээ. Үзэгчийн хувьд би лав тун сэтгэл ханамжтай тэндээс гарсан. Очих хүндээ л очсон доо. Гоолингоогийн уран зохиолд дуртай уншигчид маань түүнийг “Эмэгтэй хүн-2” өгүүллэгээр нь мэдэх байх. Тэргүүн байрын эзний хоёр дахь ном “Намрыг мартагсад” нь миний өмнө урт хар гэзэг, урт хар даашинзтайгаа зогссоор л байна...

Э.Бүжинлхамын шийдвэрлэх шатандаа уншсан шүлэг:

Шидэт зүүдний чинь нууцыг тайлах
Цорын ганц, тэнгисийн гүн дэх түлхүүр юм би
Шивнэн хэлэх хүсэл бүрийг чинь тэнгэр лүү нисгэх
Цаг хугацааны залбирал юм би чиний
Нэг л гүнзгий санаа алдахад, хоолойд чинь тээглэх
Үл мэдэг хөндүүр зангирал юм
Ганцаар суухад гараас чинь тас зуурах
Ганцаардлаас ч эрхэмсэг ганцаардал чинь би юм...
Өвдөлт мэдрэгдвэл аяархан амандаа аялж болох
Өчигдөрт байсан чиний тэнэгхэн дурсамж юм би
Хэнд ч хэлэлгүй өөртөө л үүрд хадгалсан
Хэний ч хүршгүй эгшиглэнт нууц чинь би юм
Хэн нэгнийг хайрлалаа ч чиний санамжинд байх
Хэзээ ч зэвэршгүй мөнхөд түгжээстэй цоож юм би чиний...
Үүлсийн үзүүрээс тас атгаад эргэж ирэхгүй явахдаа ч
Үүрд зүрхэндээ бэхлээд оёчихсон итгэл бол би юм
Долоон сарын асгарсан их бороо алган дээр чинь үнсчихээд
Амь алдахдаа ер бусаар инээмсэглэх гоо үзэсгэлэн юм
Би чиний зун юм...

Харамсахдаа уруулаа хэмлээд л инээмсэглэж чадах
Хачин аниргүй, галзуурал чинь би юм
Хайрлаж боломгүй хайр
Харанхуй нуугддаг сэтгэл юм би
Амьдралыг туулах зориг үгүй болох үед
Араас чинь зөөлөн тэврэх өчигдөр юм
Зүрхний чинь хамгийн эмзэг өрөөнд
Зүсээ тольдон, үсээ самнан суух залуу нас бол би юм
Тэмдэглэлийн хуудаснаа бичигдсэн учрыг нь олоогүй зурвас юм
Тэр нэгэн хүйтэн өвлийн цонхон дээр асаасан лаа юм би
Чиний нүдэнд хоргодох, хэний ч анзаарамгүй
Хамгийн эрэмгий гуниг бол би юм
Чимээгүй орсон цасны, үүрээр цацрах
Үл мэдэг бүдэгхэн гэгээ юм ...
Би чиний өвөл юм...

Хаа хүрэх нь үл мэдэгдэх галт тэрэгний цонхоор
Гунигтай инээн харахад чинь хийсэн одсон чийгт сормуус юм
Хамгийн хүйтэн шөнөөр зүүдэнд чинь жингэнэх
Мөрөөдөлд чинь мөнхөд орших гэрэлт цамхаг юм би
Асгаж орхивол арай л аяархан өвдөх болов уу гэмээр
Асгарч өгдөггүй тийм хяслант нулимс юм, чиний
Үзэн ядахуйн хязгаараас үсээ сэмрээн хийсгэсэн
Үнэрт чинь үүрд орших өршөөлгүй нууцат харц юм би

Эргэж хараад тэврэн авах нүгэлт хүсэл чинь би юм
Эхлэл тавьж зүрхлээгүй асуултын тэмдэг мэт төгсгөл юм
Зүүн чихэнд чинь мөнхөд уянгалах шүлэг юм би
Зүрх рүү чинь шурган орчихоод үүрд амьдрах найдвар бол би юм

Уйлуулж чаддаг эр зоригийг чинь хайрлаж чадах ганцхан нь би юм
Урван одсон, уучилж чадаагүй тасран одсон хүлээлт нь ч бас юм
Зүүд билээ чи минь гээд зүүдэлж зүрхэлдэггүй санаашрал юм
Хүрч чадашгүй нь чи гэхдээ, хүрч чадахгүйгээ л хайрлах зүрх нь би юм
Амьдралд чамайг торгоох зогсоол чинь би юм
Асан унтраад, нурам болох хүч чадал чинь ч бас юм
Бүр мөсөн хатчихсан хэрнээ үг шивнэх
Цагаан уул цэцгийн
Бүдэг бадагхан баригдашгүй
Зөн совин юм би
Чи юм би
Би юм чи...

2012.7-8-9.26

1. Залуу яруу найрагч Т.Саранчимэг
2. Залуу яруу найрагч, 2009 оны “Цагаан уул”-ын эзэн Ч. Ууганбаяр
3. Залуу яруу найрагч Л.Лхагвасүрэн
4. Залуу яруу найрагч Э.Сударчулуун
5. Наадмын хамгийн ахмад оролцогч бүсгүй н.Жаргалсайхан. "...Хайраараа л дайлж яваарай бүсгүй минь" гэдэг нэг мөр нь санагдана
6. Залуу яруу найрагч Д.Сосорбарам
7. Залуу яруу найрагч Р.Улам-Оргих
8. Дэд байрын шагналт яруу найрагч Н.Минжинсайхан
9. 2010 оны 'Цагаан уул"-ын эзэн, энэ жилийн наадмын хамгийн залуу шүүгч С.Начин
10. Шүүгчид дүнгээ ярилцаж байна
11. "Хайрын дууны шүлэг" төрлийн дэд байрын шагналыг дуучин BX гардууллаа
12. "Болор цом"-ын эзэн, яруу найрагч А.Эрдэнэ-Очир "Голын тохой дээр" шүлгээ уншиж байгаа нь
13. "Болор цом"-ын эзэн, яруу найрагч Ж.Баяржаргал
14. "Болор цом"-ын эзэн, яруу найрагч Н.Гантулга
15. "Цагаан уул"-ын 15 дахь эзэн яруу найрагч Э.Бүжинлхам
16. Э.Бүжинлхамын хоёр дахь ном "Намрыг мартагсад"
Өдөр бүр баярлах зүйл тохиолддогLike дарж баярлалаа хуудаст нэгдээрэй.

Эх сурвалж: Охид бүсгүйчүүдийн онлайн найз Гоолингоо.мн
  |  

Сэтгэгдэл бичих

Бусдыгаа хүндэлж эелдэг байгаа танд баярлалаа.

(188)   Хаалтанд байгаа 3 оронтой тоог оруулна уу!

Сэтгэгдэл

Зочин: Дорж.   2013-04-21
Зургыг нь хэн авсан юм бэ? Гоё зураг бна

Зочин: Бүжилээ.   2013-04-08
september flower min dee. ovdoj hevted chamaig sonsoj uzej chadsangui. ymar ih setgel, ymar uyram gaihaltai ugs, zarimdaa uhan ch huremgui gun uhaaniig chin urgelj bishirch yvdag shuuu! Chinii andgin and shuten bishregch Bujilee n

Зочин: Zochin.   2013-04-07
Bujinlhamiin ene shulgiin ner ni yu ve? Ooriinh ni unshsan bichleg bga bolov uu, bvl linkiig ni heleed ogooch, bayrlalaa Goolingoodoo

Зочин: saraan.   2013-04-07
shuleg unshih, sonsoh uneheer shn shu :) hairiin shuleg bol bur goe :D shulgen dundaa orool yvjihna :P shn niitlel bijsen goolingoodoo bayrllaa

Зочин: puuj.   2013-04-07
mash ih taalagdlaa daraa jiliin tsagaan uul naadmiig zaaval uzne dee

Зочин: puuj.   2013-04-07
mash ih taalagdlaa daraa jiliin tsagaan uul nadmiig zaaval uzne dee

Зочин: Me.   2013-04-07
Oird unshaagui saihan niitlel bn.

Зочин: Me.   2013-04-07
Oird unshaagui saihan niitlel bn.

Зочин: Заяа.   2013-04-07
гоё шүлэг байна. Бүжинлхам-даа цаашдын уран бүтээлд нь амжилт хүсье..

Сүүлийн сэтгэгдэл

  • Асуулга: Анх хоол хийсэн бүтэлгүй туршлагаа сөхвөл?
    Жоохон байхдаа халуун савтай цайг аягалж чаддаггүй байв ( 5 орчим настай) .Нэг удаа яалт ч гүй дүүтэйгээ гэртээ хоёулахнаа үлдээд цай уухаар болов оо. Тэгээд төлөвлөгөө боловсруулав аа. Би халуун саваа таглаатай нь тонгойлгоход дүү бөглөөг нь авахаар. Тэгтэл ихэнх цайгаа ширээгээр нэг асгаад, бас халуун цайнд хөлнийхөө хурууг бага зэрэг түлээд ширээн дээр байсан элсэн чихэртэй талх нэвт нороод бөөн хөгтэй юм болсон. Тэгсэн ч гэсэн үлдсэн цайтайгаа норсон чихэртэй талхаа идсэн дээ, тэгээд л халуун савтай цай аягалж сурсан.
  • Чи түүний дурлалт бүсгүй болсны 5 шинж
    ter nadad tegvel durlachihjeeeeeeeeee................ kkkk
  • Нүүрээ ингэж арчлаарай
    minii nuur harlaad sebhdeed boldoggui ee yaj geriin nohtsold tsairuulah arga hemjee abah be nadaa tuslaach
  • Торгон утас шиг зөөлхөн үс чиний “бүтээл”
    энэ гоё зөвөлгөө бна баярлалаа гоолингоо миний үс аймаар гэмтэлтэй, хуурайшсан үс л дээ энэ бүгдийг нь нэг өдөр хйиж болох юм уу зөвөлгөө өгөөч бүсгүйчүүд pls pls pls
  • Миний хүнтэй суухгүй байгаа нь энэ хүнтэй холбоотой ч юм шиг
    Шоронд дандаа муу хvмvvc ордоггvй байх гэж боддог ш дээ. Эвгvйтвэл ч... Наад залуу чинь мэргэжил, мэдлэгтэй юу? Амьдралаа аваад явах ур дvй хэртэй нехер бол. Чонын арьс немерчхеегvй биз. Сэтгэл чинь татагдаад, итгэл чинь эргэлзээд байвал Зурхайч ахаас асуу, Зайран беегеес сураглаж бас болно шvv дээ. Эрийн шийр мен бол зовох цагт нь голж хаяагvй болхоор чинь зайгvй сайхан хайрлаж амьдарч мэдэх л юм гэж.
  • Гэрлэхээсээ өмнө хамтран амьдарч “үзэх”-ийн давуу ба сул тал
    Yg suuj magad ged itgeed zoriglood neg gert orson l bol ter hundee unen setgeleesee hairtai l bol 2biyniihee dutagdliig zasaad amidraad yvj boldog yim shuu.Zaluusaa. Bi 4jil hamtran amidraad neg negniihee muu ssin zang ni ih l medsen ch uneheer hairtai bol dutagdalt zarim talt ni evlereed ter mani ch bas minii dutagdslt evlereh uydee evlereed hel amaaraa yriltsaj shiideed boldog l yum bn.Uugui hun gej bhguigees hoish bur l tevchishgui aimaar zan bhgui bol uran argaa uralduulan tsaashdiin hani ijlee gej tolgoindoo bat suulgatsan tssgt sain saihan zan baidal handlaga l haragdaad irdeg yum bnoo.Uusna gej heldeg baih.Odoo bid 2huurhun uree tosch avch bna.Buh hosuudad amjilt huseydaa
  • Гэрлэхээсээ өмнө хамтран амьдарч “үзэх”-ийн давуу ба сул тал
    Yg suuj magad ged itgeed zoriglood neg gert orson l bol ter hundee unen setgeleesee hairtai l bol 2biyniihee dutagdliig zasaad amidraad yvj boldog yim shuu.Zaluusaa. Bi 4jil hamtran amidraad neg negniihee muu ssin zang ni ih l medsen ch uneheer hairtai bol dutagdalt zarim talt ni evlereed ter mani ch bas minii dutagdslt evlereh uydee evlereed hel amaaraa yriltsaj shiideed boldog l yum bn.Uugui hun gej bhguigees hoish bur l tevchishgui aimaar zan bhgui bol uran argaa uralduulan tsaashdiin hani ijlee gej tolgoindoo bat suulgatsan tssgt sain saihan zan baidal handlaga l haragdaad irdeg yum bnoo.Uusna gej heldeg baih.Odoo bid 2huurhun uree tosch avch bna.Buh hosuudad amjilt huseydaa
  • Би мэс засал хийлгээгүй ч, зөвхөн өөрийгөө таньж илүү ихэмсэг болсон
    sain baitsgaan uu bvsgvichuud ee silkon sain shaxdag gazar medx vv
  • Гоолингоо өдрийг “ганган” болгох 30 гоё санаа
    Эмэгтэйчүүд бид хэт өөрсдийн гадаад үзэмжинд анхаарал тавьж байна. Бид энэ ертөнц дэлхий дээр бусдыг уучилж, хайрлаж, энэрэх гэж ирсэн. Гэтэл одоо будаг, хувцас яриад л сууж байх юм даа.
  • Ажлаас ангижруулах сувилалууд
    heregtei medeelel oruulsand bayarlalaa

Санал асуулга

Таны хайртай хүнийг лам, зурхайч үзээд тохирохгүй гэвэл та яах вэ?


GOOLINGOO.mn © 2011 он.
Сайтын мэдээллийг ашигласан тохиолдолд нэрийг заавал дурьдана.
Утас: 88001760 И-мэйл: goolingoo@gmail.com